زيرا هرگاه براى زنى فرزند نمىماند ، با خود مىگفت : اگر فرزندش زنده بماند ، او را يهودى خواهد كرد . از اين رو وقتى بنى نضير به جلاى وطن محكوم شدند ، پدران اين فرزندان گفتند : ما اجازه نمىدهيم كه فرزندانمان بروند . خداوند فرمود : لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ ؛ گفتند : اين مخصوص همين كسانى است كه پيش از اسلام ، يهودى شدند . « 1 » به هر حال اين سند متضمّن مسائل مهم و اساسى در زمينهء روابط افراد در جامعهء نوپاى اسلامى است . به عنوان مثال مواردى را مورد توجّه قرار مىدهيم ؛ 1 . در اين سند تأكيد شده كه مسلمانان به رغم اختلاف قبايل و وابستگىها و تفاوت سطوح ، و ميزان و نوع خواسته‌ها ، و به رغم اختلاف وضعيت اجتماعى و معيشتى هر كدام ، يك امّت واحده هستند . اين قرارداد داراى ابعاد سياسى و آثار حقوقى است . چنان كه بر وضعيت سياسى و اجتماعى ، و حالت روانى ، عاطفى ، فكرى ، معيشتى و همهء جنبه‌هاى زندگى ، به طور عام تأثير مىگذارد . 2 . مسئوليت مهاجرين و انصار در قبال فديهء اسيران خود ، بر اساس اصول نيكوكارى و عدالت به اين معنى است كه در هر قبيله حس تضامن اجتماعى و نوعى رابطه در ميان افراد هر يك برقرار خواهد بود تا به هنگام بروز حوادث و پيشامد هرگونه خطرى از همديگر دفاع نمايند و به يارى حادثه‌ديدگان بروند . احساس رزمنده مبنى بر وجود كسى كه به سرنوشت وى مىانديشد و در صورت اسارت ملزم است ، نسبت به آزادى وى با پرداخت فديه از مال خود ، هر چه سريع‌تر اقدام كند ؛ موجب نشاط و اعتماد به نفس ، و تلاش او براى در

--> ( 1 ) . بنگريد : سيره حلبى ، 2 / 267 ؛ الجامع لاحكام القرآن ، 3 / 280 ؛ لباب التأويل ، 1 / 185 ؛ فتح القدير ، 5 / 275 ؛ الدر المنثور ، 1 / 328 .